Elma

Gülgiller ailesinden olan elma ağacı, verimli ve dayanıklı bir ağaçtır. Elma odunu şöminede yakıldığında evin içi elma kokar. Ilıman iklimlerde yetişen elmanın yaklaşık 25 türü bulunmaktadır.

Genellikle taze meyve olarak tüketilen elmadan sirke ve şarap da yapılır. Hoş kokulu , ferahlık verici olan bu meyvenin besin değeri de son derece yüksektir.

Elma deyince aklıma Amasya gelir. “Amasya elması”na “misket elması” da denir. Sevda çeken Amasyalı gençlerin dilinde de elma vardır. Elmalı türküler söylerler birbirlerine: “Amasya’nın elması / Elmaların en hası / Sen dururken neyleyim / Pırlantayı elması”…

Elmalı türküler, bazen acı bir tat bırakabilir insanın ağzında. Ama elmalı kurabiyeler her zaman insanın ağzını sulandırır. Elmalı kurabiye yapmak için kurabiyenin hamurunu ve içini ayrı ayrı hazırlamak gerekir. Hamur için iki yemek kaşığı tozşeker, iki yemek kaşığı yoğurt, bir küçük paket margarin, bir çay kaşığı karbonat ve aldığı kadar un gerekir. Kurabiyenin içi içinse üç adet elmanın rendesi, dört yemek kaşığı tozşeker, bir talı kaşığı tarçın ve arzu edilen miktarda dövülmüş ceviz içi gerekir. Üzerine serpmek için de bol miktarda pudra şekeri şarttır. Yapımı ise şöyle: Tüm malzemeler konulduktan sonra hamur “kulak memesi kıvamı”na gelene kadar yoğrulur. Daha sonra dinlenmesi için bir köşeye bırakılır. Bu esnada elmalar rendelenir. Rendelenen elmalar, şekerle birlikte suyunu çekene kadar pişirilir. Piştikten sonra bu karışıma tarçın ve ceviz içi eklenir. Hamur, poğaça yapar gibi küçük küçük açılır ve içine bu karışımdan konulur. Hazırlanan kurabiyeler yağlanmış tepsiye dizilir ve 200 dereceye ayarlanmış fırına sürülür. Fırın önceden ısıtılmamalı; tepsi sürüldükten sonra çalıştırılmalıdır! Kurabiyeler kızarıp piştikten sonra fırından çıkarılır ve üzerine pudra şekeri serpilerek afiyetle yenir.

Efsane insan Peleus ile tanrıça Thetis’in düğününe “yetmiş iki millet” çağrılır. Fakat nifak tanrıçası Eris çağrılmaz. O da intikam almak için davetlilerin arasına el bombası atar gibi altın bir elma yuvarlar. Elmanın üstünde “en güzele” diye bir ibare vardır. Düğündeki tanrıçaların her biri “en güzel” olarak kendini görmekte ve bu yüzden elmanın kendisine bir lütuf olarak yuvarlandığını düşünmektedir. Hera, Athena ve Afrodit bu yüzden birbirlerine girer. Tanrılar tanrısı Zeus, olaya el koymak zorunda kalır ve İda Dağı’nda yaşamakta olan Paris’i hakem tayin ederek bu üç güzeli İda Dağı’na gönderir. Dünyanın bu ilk güzellik yarışmasının Paris’ten oluşan tek kişilik jürisi, kraliçe olarak Afrodit’i seçer.

Pamuk Prenses’in üvey annesi, Yedi Cüceler’in kulübesinde saklanmakta olan Pamuk Prenses’i öldürmek için yaşlı bir dilenci kılığına girer. Sepetinde kıpkırmızı bir elma vardır. Bu elma zehirlidir. Elmayı gören Pamuk Prenses baştan çıkar; elmayı dişler ve zehirlenir.

Adem ve Havva’nın da başına benzer bir şey gelir: Elma, cennetin yasak meyvesidir. Kahramanlarımız onları ayartan yılana uyarak elmayı dişler ve cennetten kovulur.

Sezen Aksu da Deli Kızın Türküsü Albümü’nde, “ben seni de sevmedim adem / doğruyu duymak istiyorsun madem / alt tarafı bir elma yedik beraber / zehir-i zıkkım oldu bize bal badem” demektedir.

Cemal Süreya’nın “Elma” adında bir şiiri vardır: “şimdi sen çırılçıplak elma yiyorsun / elma da elma ha allahlık / bir yarısı kırmızı bir yarısı yine kırmızı (…)” dizeleriyle başlayan… Oktay Rıfat’ın ise bir şiiri “(…) bakarsın kapı çalınır biri gelir / elimdeki elmayı yer” diye biter.

Elma, böbreklerin temizlenmesine, sindirim rahatsızlıklarının kontrol edilmesine yardım eder.

Elma ile armut kardeştir. Çocuklar saklambaç oynarken “elma dersem çık armut dersem çıkma” diye seslenerek birbirlerine yardım eder.

Bazı çocuklar için elma koksusu, bir Shelltox esintisi taşır: Elma, Shelltox gibi kokar. Bazı çocuklar “elma” denince saklanır. Elma kokusu alan çocuklar nefeslerini sıkı sıkı tutup eve koşar; kapı ve pencereleri sıkı sıkı kapatıp naylon torbaların içine girer.

Kürtler, elma kokusundan korkar; bahardan çekinir. Baharın güzelim kokuları, onlara zehir olur. Çünkü beş bini aşkın Halepçeli sivil, 16 Mart 88’de 10 dakika içinde elma koktuğu söylenen bir gazla hayatını kaybetmiştir.

Özgür Gündem